Wprowadzenie
W pracy projektanta graficznego wybór kroju pisma jest jedną z najważniejszych decyzji przy tworzeniu projektu o charakterze użytkowym. Typografia, podobnie jak większość obszarów współczesnego świata, podlega dynamicznym przemianom. Różnorodność oraz ilość dostępnych krojów pisma jest ogromna, dlatego wybór odpowiedniego fontu zazwyczaj stanowi spore wyzwanie.
Aby dokonać trafnej i świadomej decyzji, niezbędna jest wiedza na temat:
1. klasyfikacji oraz cech wyglądu poszczególnych kategorii pism – zagadnienia te zostały szczegółowo omówione w tomie pierwszym Vademecum typografa, w rozdziałach: Klasyfikacje pism oraz Cechy formalne krojów pisma;
2. technicznych specyfikacji fontów, w tym znajomość formatów plików, obsługiwanych glifów, ich kompatybilności językowej oraz dostosowania do różnych mediów, takich jak ekrany czy druk. Kluczowe jest również zrozumienie, czym jest eula (ang. End-User License Agreement), umowa licencyjna użytkownika końcowego, określająca warunki korzystania z fontu, w tym zakres dozwolonego użycia, ograniczenia oraz prawa użytkownika.
Dlaczego wybór ma znaczenie
Typografia w komunikacji wizualnej wpływa na odbiorcę na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, znaki pisma pełnią rolę nośnika treści – przekazują informacje, po drugie, komunikują poprzez swoją formę wizualną. Krój pisma, kolor i układ tekstu oddziałują na emocje i skojarzenia odbiorcy oraz kształtują sposób, w jaki projekt jest interpretowany.
Kształt liter oraz ich graficzne cechy są integralną częścią każdego projektu, wzmacniają jego znaczenie oraz wpływ na odbiorcę. Dopiero połączenie tekstu z odpowiednio dobranym krojem pisma sprawia, że typografia w projekcie osiąga zamierzony efekt. W tym kontekście „przekaz” projektu obejmuje nie tylko treść słowną, ale również doznania, wynikające z estetyki oraz stylu użytej typografii.
Biorąc pod uwagę powyżej opisane kwestie, dwoma najważniejszymi elementami, na które należy zwrócić uwagę przy wyborze kroju pisma są:
1. przeznaczenie projektu – jakie kryteria techniczne i funkcjonalne powinien spełniać wybrany font? Jaką rolę typografia będzie pełniła w projekcie?
2. charakter projektu – jakie kryteria estetyczne powinien spełniać wybrany krój pisma? Jaki wygląd i styl powinien go charakteryzować, aby harmonizował z treścią oraz wizualną narracją projektu?
Wybór fontu a zastosowanie projektu
Przy wprowadzaniu na rynek nowych krojów pisma, projektanci i producenci fontów tworzą i udostępniają wzorniki pism (ang. type specimens), prezentujące wszystkie glify i odmiany danej rodziny kroju pisma oraz przykłady ich zastosowania w różnych kontekstach typograficznych. Mają one pomóc użytkownikom ocenić, czy krój odpowiada ich oczekiwaniom. Wybierając font, warto zadbać, aby spełniał określone założenia konstrukcyjne, formalne i techniczne.
Wybór kroju pisma a jego charakter
Można z całą pewnością stwierdzić, że każdy krój pisma posiada pewnego rodzaju osobowość. Co ciekawe, to powiązanie dostrzegalne jest w anglojęzycznych terminach typograficznych – słowo character, oznaczające ludzkie usposobienie, w typografii oznacza znak pisma. Z kolei termin typeface, czyli krój pisma, zawiera w sobie słowo face, co może sugerować, że litery, podobnie jak ludzkie twarze, cechuje unikalny wygląd i temperament.
Charakter kroju pisma kształtuje się nie tylko poprzez jego cechy graficzne, ale także poprzez kontekst, w jakim był wykorzystywany na przestrzeni wieków. Dzieje się tak, ponieważ pisma niosą ze sobą określone znaczenia, wynikające z ich zakorzenienia w kulturze. Styl typograficzny może przywoływać odniesienia do epoki, w której powstał, estetyki określonego nurtu czy funkcji, jaką pełnił w historii druku i projektowania. Z tego powodu wybór kroju nie jest jedynie decyzją estetyczną – to świadome kształtowanie komunikatu wizualnego przy pomocy kształtu liter.